Jak ubrać się na narty: ubiór na cebulkę w systemie 3 warstw

Marzniesz na wyciągu krzesełkowym, a na pierwszej muldzie już się pocisz. Tę huśtawkę zna większość narciarzy i nie bierze się ona z braku ciepłych ubrań. Jej przyczyną są źle dobrane warstwy. Jak ubrać się na narty? Nie chodzi o to, by nakładać coraz grubsze rzeczy, tylko o to, by panować jednocześnie nad dwiema sprawami: ciepłem wytwarzanym przez ciało i wilgocią, którą ono oddaje. Dokładnie to zapewnia ubiór na narty na cebulkę, czyli system trzech warstw, od dziesięcioleci stosowany przez przewodników wysokogórskich i instruktorów narciarstwa.

Ten poradnik wyjaśnia rolę każdej warstwy, zestawy dobrane do temperatury i błędy, które najczęściej psują dzień na stoku.

Dlaczego ubiór na cebulkę, a nie jedna gruba kurtka

Jedna bardzo ciepła kurtka sprawdza się, dopóki stoisz w miejscu. Gdy tylko ruszasz w dół stoku, ciało wytwarza ciepło i parę wodną. Gruba kurtka założona na zwykły T-shirt zatrzymuje tę wilgoć przy skórze: w ruchu ubranie nasiąka potem, a na postoju przemarzasz.

Ubiór warstwowy opiera się na trzech prostych zasadach:

• Powietrze to najlepszy izolator. Kilka cienkich warstw zatrzymuje więcej nieruchomego powietrza niż jedna gruba.
• Wilgoć musi mieć ujście. Każda warstwa przepuszcza parę wodną od skóry na zewnątrz, od najbardziej wewnętrznej do najbardziej zewnętrznej.
• Możesz reagować na bieżąco. Rozpięcie zamka, zdjęcie lub dołożenie warstwy pozwala nadążyć za zmianami pogody i intensywności wysiłku w ciągu dnia.

Warstwa 1: pierwsza warstwa, która odprowadza wilgoć

To najważniejsza warstwa i zarazem najczęściej lekceważona. Noszona bezpośrednio na skórze, ma jedno zadanie: radzić sobie z potem tak, by skóra pozostała sucha, a więc ciepła. Jeśli zawiedzie, nic, co założysz na wierzch, tego nie nadrobi.

Wełna merino szczególnie dobrze sprawdza się w tej roli. Jej włókno wchłania znaczną część pary wodnej do wnętrza swojej struktury, nie dając przy tym uczucia wilgoci. Zachowuje też dużą część właściwości izolacyjnych, gdy jest wilgotna, co robi ogromną różnicę w chwili, gdy siadasz na wyciągu krzesełkowym po wymagającym zjeździe. Bawełna działa odwrotnie: zatrzymuje wodę, klei się do skóry i gwałtownie wychładza, dlatego pod strój narciarski się nie nadaje.

Do narciarstwa zjazdowego punktem odniesienia jest gramatura 210 g/m². Obejmuje zakres od około −5 do +10 °C w ruchu i występuje zarówno w wersji koszulki, jak i legginsów:

• koszulka z długim rękawem, z okrągłym dekoltem, jak Finn 210 dla mężczyzn i Bjork 210 dla kobiet, albo z kołnierzem na zamek, który rozpinasz przy wysiłku, a na wyciągu zapinasz, by osłonić szyję, jak Finn Zip 210 i Bjork Zip 210;
• legginsy z merino, długie na duży mróz lub 3/4, by uniknąć fałd w bucie narciarskim: legginsy Finn 210 dla mężczyzn, legginsy Bjork 210 dla kobiet.

Krój liczy się tak samo jak materiał: pierwsza warstwa powinna być dopasowana i przylegać do skóry, ale nie uciskać. Zbyt luźna przepuszcza zimne powietrze i gorzej odprowadza wilgoć.

Warstwa 2: warstwa pośrednia, która izoluje

Druga warstwa zatrzymuje ciepło wytwarzane przez ciało. To ją najczęściej dopasowujesz do pogody: cienką albo żadną, gdy jest łagodnie, grubą na duży mróz. Tę rolę pełnią dwa rodzaje odzieży.

Gruba kurtka z wełny merino. Gęsta dzianina o gramaturze 300 g/m² skutecznie izoluje, a przy tym oddycha, dlatego świetnie sprawdza się, gdy przeplatasz wysiłek z przerwami. Kurtka Ultra 300 dla mężczyzn i kurtka Ultra 300 dla kobiet, z 96% wełny merino i 4% elastanu, obejmują zakres od około −15 do +5 °C. W suchy, bezwietrzny dzień możesz je nosić nawet same, jako warstwę zewnętrzną.

Kurtka puchowa. Wypełnienie z puchu i piór daje najlepszy stosunek ciepła do wagi na bardzo mroźne dni lub długie przerwy. Kurtki puchowe Nordend i Eiger łączą to wypełnienie z podszewką ze 100% wełny merino, przyjemniejszą i lepiej oddychającą niż podszewka syntetyczna. Wersja bez rękawów daje swobodę ramionom i dobrze sprawdza się u narciarzy, którym łatwo robi się gorąco.

Warstwa 3: warstwa zewnętrzna, która chroni

Trzecia warstwa zatrzymuje wiatr, śnieg i deszcz. To Twoja kurtka i spodnie narciarskie, najlepiej nieprzemakalne i oddychające. Bardzo ciepła kurtka typu „3 w 1” nie jest potrzebna, jeśli warstwy 1 i 2 spełniają swoje zadanie: lżejsza, ale dobrze skrojona powłoka jest bardziej uniwersalna przez cały sezon.

Dwa szczegóły robią dużą różnicę: zamki wentylacyjne pod pachami, które pozwalają oddać nadmiar ciepła bez zdejmowania kurtki, oraz kaptur mieszczący kask na dni z zadymką.

Jak ubrać się na narty w zależności od temperatury

Poniższe zakresy są orientacyjne: zależą od Twojej wrażliwości na zimno, intensywności wysiłku i wiatru, który może obniżyć temperaturę odczuwalną o 10 °C lub więcej.

Najbardziej narażone miejsca: głowa, dłonie i stopy

Ciało w pierwszej kolejności chroni narządy wewnętrzne: gdy marznie, ogranicza dopływ krwi do dłoni i stóp. Strój idealnie dobrany na tułów nic więc nie da, jeśli głowa, dłonie i stopy są źle zabezpieczone.

• Głowa i szyja. Kask jest niezbędny. Przy dużym mrozie komin chroni twarz na wyciągu. Miej przy sobie czapkę z merino na przerwy i après-ski: pod kask zakładaj czapkę tylko wtedy, gdy jest bardzo cienka, a kask nadal dobrze przylega.
• Dłonie. Rękawice z jednym palcem są cieplejsze niż pięciopalcowe, bo palce ogrzewają się nawzajem. Rękawice Freeride łączą wiatroszczelną i nieprzemakalną membranę z wypełnieniem i podszewką z wełny.
• Stopy. Jedna para skarpet narciarskich z merino, cienkich lub średniej grubości. Dwie pary albo zbyt gruba skarpeta ściskają stopę w bucie, utrudniają krążenie i sprawiają, że marzniesz. Legginsy kończą się nad cholewką buta albo chowają się pod skarpetę, nigdy nie tworzą fałd w środku.

Najczęstsze błędy

• Zbyt ciepły strój na start. Przez pierwsze pięć minut powinno Ci być lekko chłodno. W przeciwnym razie zaczniesz się pocić już na pierwszym zjeździe.
• Bawełna. T-shirt, bielizna czy skarpety: mokra bawełna pozostaje mokra przez cały dzień.
• Dwie pary skarpet. To jedna z głównych przyczyn zimnych stóp na nartach.
• Zapięta kurtka podczas wysiłku. Na wymagających odcinkach otwieraj zamki wentylacyjne, na wyciągu je zamykaj.
• Przerwy w pełnym rynsztunku. W schronisku lub restauracji na stoku zdejmij warstwę zewnętrzną, by warstwy wewnętrzne mogły przeschnąć.

Najważniejsze w skrócie

• Pierwsza warstwa odprowadza wilgoć: z wełny merino 210 g/m², dopasowana, jako koszulka i legginsy.
• Druga warstwa izoluje: kurtka z merino 300 g/m² lub kurtka puchowa, zależnie od mrozu i wysiłku.
• Trzecia warstwa chroni przed wiatrem i śniegiem: oddychająca powłoka z wentylacją.
• Jedna para skarpet, rękawice z jednym palcem na duży mróz i komin na wyciągu.

Aby skompletować strój, zobacz wszystkie pierwsze warstwy i kurtki z wełny merino w naszej kolekcji narciarskiej albo w kolekcjach męskiej i damskiej.

Najczęściej zadawane pytania

Czy bielizna termoaktywna na narty jest naprawdę potrzebna?

Tak, gdy temperatura spada poniżej 5 °C lub gdy w ciągu dnia przeplatasz wysiłek z jazdą wyciągiem. To pierwsza warstwa utrzymuje skórę suchą, a więc ciepłą. Bez niej pot gromadzi się w ubraniach i wychładza Cię przy każdym postoju.

Ile warstw założyć przy −15 °C?

Trzy pełne warstwy: pierwszą z merino 210 g/m² z długimi legginsami, ciepłą warstwę pośrednią, na przykład kurtkę z merino 300 g/m², i zapiętą kurtkę narciarską. Lekką kurtkę puchową trzymaj w plecaku na przerwy, a w pierwszej kolejności chroń twarz i dłonie.

Czy można jeździć na nartach w kurtce puchowej zamiast kurtki narciarskiej?

W suchy i bardzo mroźny dzień tak, ale kurtka puchowa zwykle nie jest ani nieprzemakalna, ani odporna na przetarcia. Najlepiej sprawdza się jako warstwa pośrednia pod kurtką narciarską albo jako zapas na przerwy.